| สารพันปัญหากับการจัดฟัน
ทพ.ธานัน จารุประกร
ฟันยื่น ฟันห่าง ฟันซ้อนเก ขากรรไกรมีขนาดหรือตำแหน่งผิดปกติ ก่อให้เกิดปัญหาในการบดเคี้ยว การพูด การออกเสียง สร้างความยากลำบากในการดูแลรักษาความสะอาดทำให้เกิดโรคฟันผุ เหงือกอักเสบ จนอาจสูญเสียฟันก่อนเวลาอันควรทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้ หรือแม้แต่ปัญหากลิ่นปาก และอื่นๆ อีกมากมาย
ทุกวันนี้หลายคนอาจมองว่าการจัดฟันเป็นแฟชั่นจนมีคำเรียกกันว่า จัดฟันแฟชั่น แต่แท้จริงแล้ว การจัดฟันเป็นสาขาหนึ่งของการรักษาทางทันตกรรมที่แก้ไขการเรียงตัวของฟัน การสบฟันหรือรวมไปถึงขนาดและตำแหน่งของขากรรไกรด้วย นอกจากนั้นการจัดฟันยังเป็นการป้องกันความผิดปกติที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคตหากไม่ได้รับการแก้ไขแต่เนิ่นๆอีกด้วย
จัดฟันเมื่อไหร่ดี
หากคุณและบุตรหลานพบทันตแพทย์ตรวจฟันอย่างสม่ำเสมอ ทันตแพทย์จะแนะนำได้ว่าคุณควรจะต้องพบทันตแพทย์จัดฟัน (Orthodontists) หรือไม่ ความผิดปกติที่พบมีได้หลายระดับ บางอย่างต้องรีบแก้ไขตั้งแต่ยังเด็กๆ เช่นอายุ 5-6 ปี เพราะหากปล่อยทิ้งไว้จะมีผลต่อพัฒนาการของกระดูกใบหน้าได้ ลักษณะบางอย่างที่ผู้ปกครองเป็นกังวล เช่น ฟันซ้อนเก ฟันบิด ฟันห่างในเด็กเล็กๆ อาจไม่จำเป็นต้องแก้ไขเลย บางกรณีที่มีความผิดปกติของขนาดขากรรไกรร่วมด้วย อาจต้องรอจนหมดการเจริญเติบโตประมาณอายุ 18-20 ปีแล้วจึงแก้ไขด้วยการจัดฟันร่วมกับการผ่าตัดขากรรไกร
ปกติฟันน้ำนมซี่สุดท้ายจะหลุดและมีฟันแท้ขึ้นครบเมื่ออายุประมาณ 12 ปีซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมที่จะจัดฟันหากไม่มีปัญหาของกระดูกขากรรไกรเข้ามาเกี่ยวข้อง เนื่องจากฟันแท้ขึ้นครบแล้ว และที่สำคัญ เด็กวัยนี้มีทักษะการแปรงฟันที่ดีพอที่จะรักษาความสะอาดของช่องปากขณะที่มีเครื่องมือจัดฟันอยู่ในปากได้
ผู้ใหญ่จัดฟันได้มั้ย
จริงๆ แล้วอายุมากแล้วก็สามารถจัดฟันได้ถ้ามีสุขภาพฟัน เหงือก และกระดูกรองรับฟันที่แข็งแรงพอ ส่วนมากในผู้ใหญ่มีหินปูนมากกว่ า เซลล์กระดูกทำงานน้อยกว่าจึงต้องยอมรับว่าการเคลื่อนของฟันจะช้ากว่าในเด็กและมีโอกาสเกิดเหงือกร่นมากกว่าด้วย
รักษาความสะอาดฟัน...สำคัญที่สุดสำหรับคนไข้จัดฟัน
สำหรับผิวฟันนั้น ใช้แปรงสีฟันสำหรับคนไข้จัดฟัน ซึ่งจะมีขนเป็นร่องตรงกลาง (v-shaped) ขณะแปรงต้องคะแคงขนแปรง 45 องศาเพื่อให้ขนแปรงสามารถเข้าถึงด้านข้างของเครื่องมือจัดฟันได้
บริเวณซอกฟันและใต้เครื่องมือจัดฟัน ควรใช้แปรงซอกฟันที่มีลักษณะคล้ายแปรงล้างขวดขนาดเล็กๆ และต้องใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดระหว่างซี่ฟันด้วย
ยาสีฟันและน้ำยาบ้วนปากที่มีฟลูออไรด์เป็นส่วนผสม หรือมียาช่วยลดการก่อตัวของคราบจุลินทรีย์ ก็มีประโยชน์มากเพราะผู้ที่มีเครื่องมือจัดฟัน มักทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึง
การแปรงฟันนั้นแนะนำว่าควรแปรงทุกครั้งหลังรับประทานอาหารเพื่อกำจัดเศษอาหารที่ตกค้าง คราบจุลินทรีย์และคราบสีจากอาหารเสมอ ทั้งนี้ก็เพื่อสุขภาพช่องปากที่ดี และยังช่วยให้ฟันเคลื่อนตัวได้เร็วอีกด้วย
| 
