โรคติดเชื้อจากฟัน
พ.ต.ท.ทพ.พจนารถ พุ่มประกอบศรี

เวลาเราถูกมีดบาด มีแผลจากอุบัติเหตุจะมีทางติดต่อจากภายนอกสู่ร่างกายของเราโอกาสเสี่ยงกับการติดเชื้อเริ่มมีแล้ว ยิ่งหากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง ไม่มีการทำความสะอาดเย็บแผลให้ดี บาดแผลเล็กๆ ก็อาจทำความยุ่งยากให้มากกมาย ที่ฟันและเหงือกเป็นอวัยวะที่อยู่ภายในช่องปาก เราจะไม่เห็นการเปลี่ยนแปลงด้วยตา แต่มักเป็นอาการเจ็บปวด เสียวฟัน เป็นตัวเตือนเราให้รู้ว่า ขณะนี้อาการแย่แล้วควรรีบไปพบทันตแพทย์

ในบางครั้ง บางท่านพอทนได้กับอาหารปวดฟันหรือซื้อยามารับประทานเองลดอาการปวด จริงอยู่ยาช่วยระงับหรือบรรเทาความเจ็บปวดได้ ทำให้เรามองข้ามสาเหตุที่แท้จริง ที่ฟันผุก็ยังลุกลามต่อไปเรื่อยจนถึงโพรงประสาทฟัน เปิดประตูให้เชื้อโรคมีทางเข้าสู่ร่างกายได้อย่างง่ายดาย เพราะฟันและเหงือกถูกเชื่อมโยงโดยกลไกระบบไหลเวียนของเลือดไปยังระบบอื่นๆ ของร่างกายได้ทำให้เมื่อมีอาการอักเสบที่เหงือกที่ฟันดูเหมือนว่าน่าจำกัดอยู่ตรงนั้น อยู่แถวนั้นแต่ข้อเท็จจริงมันมีโอกาสเสี่ยงที่เชื้อโรคกระจายไปสู่อวัยวะข้างเคียงหรือไปห่างจากช่องปากได้อีกมากและทำให้เกิดเรื่องราวที่เราจะต้องให้ความสำคัญกับฟันและเหงือกมากขึ้น เหงือกฟันมีผลต่อสุขภาพร่างกายข้างในเห็นจะไม่ผิดหรือเกินความจริงเกินไปนัก

ีตัวอย่างจริงที่เกิดขึ้น มีชายอายุประมาณ 30 เศษ มาพบแพทย์ด้วยอาการไข้สูงโดยไม่ทราบสาเหตุ ช่วงแรกๆ ก็ได้รับการดูแลรักษาเหมือนคนไข้ทั่วๆ ไปแต่อาการไข้ไม่ลดลง จึงได้รับการตรวจในทุกระบบเพื่อจะหาสาเหตุของการติดเชื้อที่อยู่ในร่างกายอันเป็นผลต่อการทำให้เกิดไข้สูง ไม่ว่าจะตรวจทางระบบทางเดินหายใจ ตา หู คอ จมูก ตรวจอย่างละเอียดทั้งผลทางเอ็กซเรย์ ห้องแล็บ แต่ก็ไม่พบต้นตอของการติดเชื้อในที่สุดชายผู้นั้นถูกส่งมาตรวจฟันก็ตรวจกันอย่างละเอียดเช่นกัน พบว่ามีฟันเบี่ยงที่ทำครอบฟันไว้ โดยมีเดือยปักอยู่ที่รากแต่ไม่ได้รักษารากฟัน จุดนี้เองที่เป็นแหล่งของการกระจายเชื้อและมีไข้ หลังจากที่ได้รับการล้างรากฟัน อุดรากฟันเรียบร้อย ไข้ที่สูงค่อยๆ ลดลงอย่างเห็นได้ชัด

อีกตัวอย่างคนที่มีอาการโพรงอากาศอักเสบหรือไซนัสอักเสบ ปัญหาของฟันผุปลายรากฟันเป็นหนองก็มีส่วนโยงใยทำให้เกิดไซนัสอักเสบได้ เพราะปลายรากฟันบนฟันบางซี่มักอยู่ใกล้และสามารถติดต่อกับโพรงอากาศของขากรรไกรบน
ฟันผุเหงือกอักเสบมีผลทำให้มีการแพร่กระจายเชื้อไปยังอวัยวะใกล้เคียงเจ็บตา สมอง ลำคอ หรือไปไกลถึงหัวใจ ข้อต่างๆ ได้ ในทางการแพทย์มีกลุ่มคนไข้ที่มีโรคประจำตัวหรือมีลักษณะพิเศษที่ต้องระแวดระวังมากกว่าคนทั่วไป ซึ่งสรุปง่ายว่ามีความเสี่ยงสูงขึ้น เช่น

กลุ่มคนไข้ที่มีโรคเกี่ยวกับหัวใจ
- เคยผ่าตัดหัวใจ
- เคยผ่าตัดต่อเ ส้นเลือดหรือเปลี่ยนเส้นเลือดหัวใจ
- คนไข้ที่เคยใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจ
- คนไข้ที่มีการใส่ลิ้นหัวใจเทียม
- คนไข้ที่มีประวัติความผิดปกติของหัวใจตั้งแต่เกิด
- คนไข้ที่ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
- คนไข้ที่ทำผ่าตัดเปลี่ยนปลูกถ่ายอวัยวะ
- คนไข้ที่เป็นมะเร็งเคยฉายรังสี

คนกลุ่มนี้ต้องดูแลรักษาอย่าให้ช่องปากมีฟันผุ เหงือกอักเสบเป็นแหล่งแพร่กระจายเชื้อ และหากจะไปพบทันตแพทย์ทำฟันก็ต้องได้รับยาปฏิชีวนะป้องกันการกระจายเชื้อเพิ่มด้วยทุกครั้ง

สุขภาพเหงือกและฟันมีผลต่อสุขภาพร่างกายทั่วไป ทุกคนต้องการมีสุขภาพที่แข็งแรงไม่เจ็บไข้ หากเราดูแลรักษาฟันให้ดีอย่างสม่ำเสมอ ก็ช่วยลดอัตราการเสี่ยงที่ทำให้เกิดอันตรายติดเชื้อไปยังส่วนอื่น การพบทันตแพทย์ขูดหินปูนทุก 6 เดือน มีฟันผุดูแลรีบรักษาเสีย ดูแลความสะอาดทั้งแปลงฟัน ใช้ไหมขัดฟันและอมน้ำยาบ้วนปากกำจัดแบคทีเรีย เท่านี้ก็ป้องกันไม่ให้ช่องปากของคุณเป็นศูนย์กลางการแพร่เชื้อไปสู่ส่วนอื่นๆ ของร่างกายได้