แถลงการณ์เรื่องไข้หวัดใหญ่เม็กซิกัน
ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย สมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย

         การระบาดของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์  H1N1 ที่มีรหัสพันธุกรรมผสมกันระหว่างเชื้อไข้หวัดใหญ่ของคน นก และหมู ทำให้เกิดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ที่ก่อโรคได้รุนแรงคล้ายไข้หวัดนกและระบาดได้รวดเร็วเหมือนไข้หวัดใหญ่ในคน  ขณะนี้มีผู้ป่วยกว่าพันรายและมีความรุนแรงจนชาวเม็กซิโกเสียชีวิตไปมากกว่า 100 ราย  คิดเป็นร้อยละ 6 ของผู้ที่ติดเชื้อไข้หวัดชนิดนี้ในเมืองเม็กซิโกโรคไข้หวัดใหญ่นี้ระบาดไปในหลายประเทศ ได้แก่ เมืองหลวงของประเทศเม็กซิโกเป็นจุดเริ่มต้น  กระจายไปยังสหรัฐอเมริกา เช่น แคลิฟอร์เนีย เท็กซัส เมืองนิวยอร์ค แคนซัส โอไฮโอ  ประเทศแคนาดา ประเทศสเปน และประเทศนิวซีแลนด์ 
จากข้อมูลในปัจจุบันสันนิษฐานว่าเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ H1N1 นี้เป็นเชื้อที่กลายพันธุ์และเป็นเชื้อชนิดใหม่ที่พบว่าสามารถก่อโรคได้รุนแรงมากกว่าไข้หวัดใหญ่ทั่วไปที่ก่อโรคในคนและมีการแพร่ระบาดได้ดีเหมือนไข้หวัดใหญ่ทั่วๆ ไป ซึ่งมีความสามารถแพร่กระจายได้เก่งกว่าไข้หวัดนก   การแพร่ระบาดในขณะนี้ติดต่อโดยการไอ หายใจรดกันหรือการสัมผัส   ที่สำคัญคือการระบาดเกิดขึ้นง่ายในสถานที่มีผู้คนอยู่แออัดและอากาศถ่ายเทไม่เพียงพอ  หรือในห้องที่ไม่มีระบบกักกันเชื้อโรคที่แพร่ไปในอากาศ  เมื่อมีผู้คนอยู่ในสถานที่แบบนี้นานๆ เช่น บนเครื่องบินโดยสารที่บินระหว่างต่างประเทศ  ทำให้ผู้โดยสารจะต้องอยู่ด้วยกันเป็นเวลานาน โอกาสที่ผู้ป่วยจะแพร่กระจายเชื้อไปในอากาศจะมีสูงขึ้น  ทำให้ผู้โดยสารที่อยู่ในห้องโดยสารเดียวกันติดเชื้อโรคไปด้วยเพราะยังไม่มีระบบการกรองเชื้อโรคในอากาศที่มีประสิทธิภาพสูงพอ  
เชื้อชนิดนี้ติดต่อได้โดยละอองฝอย สิ่งคัดหลั่งที่ไอจามออกมาจากผู้ป่วย และสิ่งคัดหลั่งที่ติดอยู่ตามเสื้อผ้า  รวมทั้งการสัมผัสเชื้อที่ติดอยู่ที่สิ่งของที่ใช้ร่วมกัน เช่น ลูกบิดประตู ผ้าเช็ดมือที่ใช้ร่วมกัน  เมื่อสูดละอองฝอยที่มีเชื้อเข้าไปในทางเดินหายใจหรือใช้มือไปจับถูกเชื้อแล้วมาแคะจมูกหรือขยี้ตา  เชื้อก็มีโอกาสเข้าก่อโรคในทางเดินหายใจได้ ร่างกายจะต่อต้านการติดเชื้อโดยมีไข้ หากเกิดภาวะแทรกซ้อนโดยเชื้อกระจายเข้าไปในเนื้อปอด จะทำให้เกิดปอดบวม จะมีอาการไอถี่ขึ้นและเหนื่อยง่าย  หากรักษาโดยการกำจัดเชื้อไม่ทันและการรักษาแบบประคับประคองไม่ดีพอ  จะทำให้เสียชีวิตได้  
ข้อแนะนำสำหรับประชาชนขณะนี้

• ท่านที่จะเดินทางไปต่างประเทศ  ควรเลื่อนการเดินทางออกไปก่อนหากไม่มีเหตุจำเป็น  โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเดินทางไปยังประเทศที่มีรายงานผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่เม็กซิกัน
• หากท่านเป็นไข้หวัดและเดินทางไปในสถานที่ที่มีประชุม  มีการอยู่ร่วมกันเป็นเวลานาน  มีระบบถ่ายเทอากาศเป็นระบบปิด  แนะนำให้สวมหน้ากากอนามัย และหลีกเลี่ยงการใช้สิ่งของสาธารณะที่คนอื่นใช้ร่วมกัน  (ให้เตรียมของใช้ส่วนตัวให้เพียงพอ) 
• ท่านที่ป่วยเป็นไข้หวัด  แนะนำให้กินยาลดไข้  ดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อช่วยบรรเทาอาการ และพักผ่อนอยู่ในบ้าน   และไม่ควรเข้าใกล้เด็กเล็กหรือสมาชิกครอบครัวที่มีโรคเรื้อรังประจำตัว เช่น โรคถุงลมโป่งพอง  โรคไตพิการ  ผู้สูงอายุท่านอื่น  เบาหวาน  โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เป็นต้น
• ท่านที่เป็นไข้หวัด หรือไข้หวัดใหญ่ที่มีอาการเป็นไข้  ไอ  น้ำมูกไหล  เจ็บคอ  ปวดเมื่อยตามตัว  เบื่ออาหาร  คลื่นไส้อาเจียน อุจจาระร่วง หากมีอาการไข้หนาวสั่นบ่อยๆ ไอถี่มาก หรือหอบเหนื่อย ภายใน 2-4 วันหลังมีไข้ ให้รีบไปพบแพทย์
• สำหรับท่านที่เดินทางกลับมาจากต่างประเทศโดยสายการบินต่างๆ  หากมีอาการเหมือนไข้หวัดใหญ่  ภายใน 10 วันหลังจากเดินทางมาถึงประเทศไทย  ให้ไปพบแพทย์และแจ้งให้ทราบว่า เดินทางกลับมาจากต่างประเทศ  และเป็นประเทศใด  รวมถึงระยะเวลาที่อยู่ในประเทศนั้น   ท่านจะได้รับการดูแลรักษาเป็นอย่างดี
• ท่านที่ป่วยเป็นไข้หวัดรุนแรง  ควรได้รับการตรวจเม็ดเลือด ปัสสาวะ หน้าที่การทำงานของตับ การทำงานของไต  และถ่ายภาพรังสีทรวงอก เพื่อยืนยันว่ามีรอยโรดในปอดหรือไม่

เมื่อใดจึงควรสงสัยว่า เป็นไข้หวัดใหญ่ สายพันธุ์ใหม่ในขณะนี้
เนื่องจากอาการของไข้หวัดหรือไข้หวัดใหญ่ทั่วไปเหมือนกับไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่  อาการต่างๆ มีดังนี้คือ มีไข้ ปวดมื่อยตามตัว ปวดศีรษะ ไอแห้งๆ ตั้งแต่วันที่ 1-2 ของไข้  เจ็บคอ  หรือมีอุจจาระร่วง คลื่นไส้ อาเจียน จึงขอแนะนำให้พักผ่อนที่บ้านจนกว่าไข้หายแล้ว 1 วัน  สวมหน้ากากอนามัยหากจะเข้าใกล้ผู้อื่นหรือสวมไว้ก่อนตลอดเวลา  นอนหลับพักผ่อน  ดื่มน้ำอุ่นบ่อยๆ ไม่กอดจูบลูก หลาน  จัดของใช้ส่วนตัวไม่ปะปนกับผู้อื่น เพื่อหลีกเลี่ยงการแพร่กระจายเชื้อโดยการไอ จามรดกันหรือการสัมผัสเชื้อจากการใช้สิ่งของร่วมกัน
ควรสงสัยว่าท่านอาจจะป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ เมื่อ...

• เพิ่งเดินกลับทางจากต่างประเทศภายใน 7 วัน
• เดินทางกลับทางจากประเทศที่มีโรคนี้ระบาด
• เดินทางกลับจากต่างประเทศโดยสายการบิน

หากมีอาการไข้หวัดหรือไข้หวัดใหญ่ดังกล่าว  แนะนำให้ปฏิบัติตามคำแนะนำข้างต้นอย่างเคร่งครัด และรีบแจ้งแพทย์หรือหน่วยงานราชการให้ทราบว่าท่านมีโอกาสสัมผัสและอาจจะป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่นี้    
หากท่านไอและเริ่มหอบเหนื่อย ร่วมกับอาการอื่นๆ ภายใน 1-4 วันหลังมีไข้ ให้รีบแจ้งแพทย์ทันทีและแจ้งด้วยว่าท่านเพิ่งเดินทางมาจากต่างประเทศ
การกินยาต้านไวรัส แนะนำให้ใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์  ไม่แนะนำให้ใช้หากไม่มีอาการรุนแรง  แพทย์จะให้กินยาในกรณีที่ป่วยรุนแรงเพราะจะเกิดประโยชน์ชัดเจน  ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง ได้แก่ ปอดบวม  การทำงานล้มเหลวของหัวใจ  หรือในผู้มีโรคประจำตัว เช่น โรคถุงลมโป่งพอง โรคหลอดเลือดหัวใตตีบ  โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด  โรคไตพิการ  และผู้ที่มีอาการหอบเหนื่อยซึ่งเพิ่งเกิดขึ้นในเวลา 1-2 วันหลังจากมีไข้ และมีอาการกำเริบมากขึ้นอย่างรวดเร็ว
สำหรับผู้ป่วยที่รุนแรง มีภาวะแทรกซ้อน   แพทย์จะใช้ยาต้านไวรัสรักษา  ยาที่แนะนำให้ใช้รักษาไข้หวัดใหญ่ที่มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรงในกรณีที่ยังไม่ทราบว่าเป็นสายพันธุ์ปกติหรือสายพันธุ์ใหม่คือ ยาสูดดม(ยาพ่น) zanamivir ขนานเดียว หรือให้ยาร่วมกันระหว่าง oseltamivir ร่วมกับ amantadine หรือ rimantadine ทั้งนี้เพราะเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ปกติมักเป็นเชื้อที่ดื้อยา oseltamivir แต่เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่จะไวต่อยา zanamivir และ oseltamivir  

เรื่องอื่นๆ

• จะติดเชื้อจากหมูหรือไม่ ?

คนทั่วไปไม่ติด  เพราะตอนนี้ติดจากคนสู่คนแล้ว  หากใครเลี้ยงหมู  ให้ทำความสะอาดคอกหมูให้ดี  และสังเกตว่า หมูเจ็บป่วยหรือไอจามหรือไม่   หากมีการไอจาม  ให้หลีกเลี่ยงการเข้าใกล้และให้แจ้งสัตวแพทย์

• กินเนื้อหมูในเมืองไทยได้ไหม?

กินได้เหมือนเดิม    ไม่แนะนำ ให้นำเข้าหมูเป็นๆ จากต่างประเทศในบริเวณที่มีโรคนี้ระบาด

• ไม่ต้องปิดโรงเรียน  ผู้ที่ป่วยเป็นไข้หวัดควรหยุดเรียนและพักผ่อนที่บ้าน
• ผู้สูงอายุ   ผู้ที่มีประจำตัว  ควรฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ตามข้อบ่งชี้ไว้ก่อน  สำหรับผู้ที่อยู่ในวัยทำงาน  แนะนำว่า ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ด้วยก็ได้  หรือฉีดให้เด็กนักเรียนด้วยก็ได้
• การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ที่มีในปัจจุบัน  จะป้องกันไข้หวัดใหญ่ทั่วไปที่มีอยู่แล้ว  ทำให้ไม่ต้องถูกสงสัยว่า  เป็นไข้หวัดใหญ่ชนิดใดหากเกิดเจ็บป่วยและมีไข้แบบไข้หวัด    แต่ไม่สามารถป้องกันไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ได้
• ผู้ที่เคยเป็นไข้หวัดใหญ่มาก่อน  จะไม่เกิดภูมิต้านทานต่อเชื้อสายพันธุ์ใหม่ และมีโอกาสติดเชื้อสายพันธุ์ได้เท่าเทียมกันกับคนทั่วไป
• อัตราตายที่พบว่าสูงกว่าไข้หวัดใหญ่ทั่วไป   อาจจะเกิดจากการดูแลรักษาแบบประคับประคองที่ไม่ดีพอ  หรือเกิดจากความไม่เข้าใจในพยาธิสภาพกำเนิดของโรค   สำหรับในประเทศไทย   เรามีความพร้อมสูงมากและเชื่อว่า สามารถรักษาให้หายได้หากท่านมาพบแพทย์ตั้งแต่เริ่มป่วย  (ดูเกณฑ์ของผู้ควรสงสัยว่า อาจจะป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่)

ติดต่อขอทราบข้อมูลเพิ่มเติมของเอกสารชุดนี้ได้ที่
ศาสตราจารย์นายแพทย์อมร ลีลารัศมี
ประธานวิชาการ  ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย
นายกสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย   
โทรศัพท์   0 2716 6744 ต่อ12,  08 1830 4283,  0 2419 7786