:: www.HealthTodayThailand.com ::

>>More Article...

เจาะลึกมะเร็งตับอ่อน ที่คร่าชีวิตสตีฟ จอบส์

การเสียชีวิตของ สตีฟ จอบส์ ซีอีโอของแอปเปิ้ล ได้สร้างความสะเทือนใจให้กับคนทั่วโลก เพราะจอบส์ถือเป็นบุคคลที่ทรงอิทธิพลต่อวงการไอทีของโลก ในทางการแพทย์ การเสียชีวิตของเขา ทำให้มะเร็งตับอ่อนได้รับการกล่าวขานถึงมากขึ้น HealthToday จึงเชิญ พญ.สุดสวาท เลาหวินิจ นายกมะเร็งวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย มาไขปริศนาเกี่ยวกับโรคนี้

เสียชีวิตจากอะไร?
โรคที่สตีฟ จอบส์เป็นเรียกว่าแพนครีเอติก นิวโรเอนโดคริน ทูเมอร์ (Pancreatic neuroendocrine Tumors) หรือเรียกสั้นๆ ว่า pNETs (พีเน็ตส์) เป็นมะเร็งที่เกิดตรงตำแหน่งตับอ่อน ซึ่งมะเร็งชนิดนี้มีอยู่ 2 ประเภทคือ ประเภทแรกจะไม่สร้างฮอร์โมนอะไรขึ้นมาทั้งสิ้น แต่จะสร้างก้อนเนื้อร้ายขึ้นตามอวัยวะต่างๆ อีกประเภทหนึ่งคือสร้างฮอร์โมนออกมา เช่น สร้างสารอินซูลิน ทำให้เกิดน้ำตาลในเลือดต่ำ

มะเร็งชนิดนี้รุนแรงหรือไม่ ?

     มะเร็งชนิดที่สตีฟ จอบส์เป็นมีความรุนแรงน้อยกว่ามะเร็งตับอ่อนทั่วๆ ไปที่ผู้ป่วยเสียชีวิตเร็ว หรืออยู่ไม่ถึงปีก็ตาย โรค pNETs (พีเน็ตส์)ที่สตีฟ จอบส์เป็นมีการดำเนินโรคช้ากว่าก็จริง แต่สาเหตุที่ทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิต ก็เพราะการกระจายตัวของเซลล์ และตัวโรคที่รุนแรงในระยะท้าย

พบได้บ่อยแค่ไหน ?
     pNETs ถือเป็นมะเร็งที่พบได้น้อยในสหรัฐอเมริกา โดยพบว่าชาวอเมริกันมีผู้ป่วยจากมะเร็งชนิดนี้เพียง 5% จากผู้ป่วยมะเร็งตับอ่อน ที่มีจำนวนประมาณ 48,000 คน ต่อปี สำหรับในประเทศไทยก็จัดว่าเป็นมะเร็งที่พบได้น้อยเช่นกัน แต่ที่ผ่านมายังไม่มีการเก็บสถิติผู้ป่วยมะเร็ง pNETs มีเพียงสถิติมะเร็งตับอ่อนโดยรวม ซึ่งพบว่าระหว่างปี 2544 – 2546 มีผู้หญิงป่วย 1,187 คน ส่วนผู้ชาย 1,474 คน

เกิดขึ้นได้อย่างไร ?
     คงต้องบอกว่าปัจจุบันเรายังไม่ทราบถึงสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งชนิดนี้ รวมถึงอาการเบื้องต้นที่บ่งบอกว่าเป็น pNETs ก็ไม่ชัดเจน เพราะในช่วงเริ่มต้นจะมีอาการคล้ายโรคทั่วๆ ไป เช่น ท้องเสีย หรือถ่ายบ่อย คล้ายกับการเป็นโรคลำไส้แปรปรวน จึงทำให้แพทย์อาจสันนิษฐานผิดได้ บางคนจึงใช้เวลาถึง 5 ปีกว่าจะรู้ว่าเป็น pNETs เพราะเซลล์มะเร็งจะเติบโตอย่างช้าๆ อย่างเช่นกรณีของสตีฟ จอบส์ ที่พบได้ก็เพราะเจอก้อนที่ตับอ่อน และมีการผ่าตัดเพื่อนำชิ้นเนื้อมาวินิจฉัยจึงรู้ว่าเป็น pNETs จากนั้นเซลล์มะเร็งลามไปที่ตับ ซึ่งหากสามารถตัดเซลล์มะเร็งให้หมดได้ก็หาย แต่เซลล์มะเร็งลามไม่หยุด จึงลามไปที่อื่น ผลสุดท้ายจึงเสียชีวิต

pNETs รักษาอย่างไร ?
     เมื่อมะเร็งลามไปที่ตับแล้ว สตีฟ จอบส์เลือกใช้วิธีการของแพทย์ โดยการเปลี่ยนตับ เพื่อกำจัดเซลล์มะเร็งให้หายไป ซึ่งไม่ใช่วิธีมาตรฐานสำหรับการรักษาและอาจไม่ประสบความสำเร็จทุกราย เพราะวิธีมาตรฐานคือการผ่าตัด ซึ่งจะใช้กับระยะแรกที่เซลล์มะเร็งเกิดเฉพาะที่ ถ้าลามไปเป็นระยะกระจาย จะผ่าตัดไม่ได้ แต่อาจใช้การฉีดยาเข้าไปในเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงอวัยวะที่มีเซลล์มะเร็ง เช่น ก้อนที่ตับ เพื่อไม่ให้เลือดไปเลี้ยงเซลล์มะเร็งให้โต ในที่สุดก้อนก็อาจจะฝ่อไป เป็นการรักษาแบบประคับประคอง จริงๆ แล้วโรคพวกนี้จะไม่มีการผ่าตัดเปลี่ยนถ่ายอวัยวะในระยะแพร่กระจาย แต่จะใช้ยา 2 กลุ่ม ได้แก่ ยาเคมีบำบัด ซึ่งก็ไม่ค่อยได้ผลมากมายเท่าไร อีกกลุ่มหนึ่งเราเรียกว่ายาทาร์เก็ต (targeted therapy) คือยาที่พุ่งเป้าไปที่เซลล์มะเร็งโดยตรง เช่น ยาต้านการสร้างเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงเซลล์มะเร็ง ได้แก่ ยา Sunitinib และยาพวกกลุ่มยับยั้ง mTOR ได้แก่ ยา Everolimus ซึ่งเป็นยากินที่ใช้กันอยู่

เป็นมะเร็งแล้วกินผักและผลไม้ช่วยได้จริงหรือ?
     สตีฟ จอบส์เป็นนักมังสวิรัติ แถมมีข่าวว่า ช่วงที่รู้ว่าตัวเองเป็นมะเร็งตับอ่อน เขาเลือกรักษาด้วยโภชนาการบำบัด คือการกินแต่ผักผลไม้ ซึ่ง พญ.สุดสวาทอธิบายว่า การกินมังสวิรัติ ไม่ได้ช่วยรักษาโรคมะเร็ง เมื่อเป็นมะเร็งแล้ว การรับประทานผักอย่างเดียวอาจจะไม่ได้รับสารอาหารครบถ้วน ควรรับประทานอาหารที่มีโปรตีนด้วย แต่ทั้งนี้การรับประทานผักและผลไม้ก็ยังมีประโยชน์อยู่ เพราะมีผลการวิจัยที่แสดงว่า ช่วยลดโอกาสการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่

การตรวจคัดกรองมะเร็งตับอ่อนในประเทศไทย
     สำหรับในประเทศไทยการตรวจคัดกรองเพื่อตรวจหามะเร็งทั่วไป จะไม่มีการตรวจมะเร็งตับอ่อนรวมอยู่ด้วย เพราะการตรวจคัดกรองในประชาชนทั่วไปไม่ได้ประโยชน์ชัดเจน ทั้งนี้การตรวจคัดกรองมะเร็ง คือการตรวจหาโรคมะเร็งในระยะเริ่มแรกที่ผู้ป่วยยังไม่มีอาการในประชาชนทั่วไป โดยมะเร็งที่อยู่ในการตรวจคัดกรองจะมีอยู่ 4 ชนิดที่คนไทยเป็นกันมาก และการตรวจคัดกรองในประชาชนทั่วไปมีประโยชน์ชัดเจน ได้แก่ มะเร็งเต้านม มะเร็งปากมดลูก มะเร็งลำไส้ใหญ่ และมะเร็งต่อมลูกหมาก

มีแพทย์เพียงพอกับผู้ป่วยมะเร็งหรือไม่
     ผู้ป่วย pNETs ส่วนใหญ่จะมาหาพบแพทย์เมื่อมะเร็งยังอยู่ในระยะลุกลามเฉพาะที่ ขณะที่ 1 ใน 4 จะมาตรวจพบในระยะที่มีการแพร่กระจายแล้ว ฉะนั้นเมื่อผู้ป่วยมาโรงพยาบาล ด่านแรกเขาจะได้พบกับศัลยแพทย์ เพราะต้องผ่าตัด ถ้าไม่สามารถผ่าตัดได้ ก็จะส่งไปถึงอายุรแพทย์มะเร็งวิทยา ซึ่งปัจจุบันในประเทศไทยมีแพทย์ที่ให้การรักษาโรคมะเร็งอย่างเพียงพอ โดยปัจจุบันแพทย์ที่อยู่ในมะเร็งวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทยทั่วประเทศมีอยู่ประมาณ 120-130 คน และมีโรงพยาบาลที่อยู่ในสังกัดของสมาคมฯ กระจายอยู่ทั่วทุกภาค คือภาคกลางจะอยู่ในกรุงเทพฯและปริมณฑล ภาคเหนือก็ได้แก่เชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง พิษณุโลก ภาคใต้ก็มีสุราษฎร์ธานี สงขลา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือก็มีขอนแก่น อุดรธานี อุบลราชธานี และภาคตะวันออกที่ชลบุรี จันทบุรี

     หวังว่าการเสียชีวิตของ สตีฟ จอบส์ จะช่วยกระตุ้นเตือนให้ทุกคนหันมาดูแลสุขภาพของตัวเอง นอกเหนือจากที่จะทำให้เราระลึกถึงนวัตกรรมทางด้านไอทีจากมันสมองอันชาญฉลาดของเขา