สารพันสงสัยยามวัยทอง


     ผู้หญิงเราเมื่ออายุมากขึ้นจนถึงจุดๆ หนึ่ง ต้องประสบกับการเปลี่ยนแปลงของร่างกายครั้งยิ่งใหญ่นั่นคือ การหมดประจำเดือนหรือ
เข้าสู่วัยทอง ซึ่งเป็นเรื่องธรรมชาติที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ อย่างไรก็ตามแนวทางการรักษาในปัจจุบันเอื้อให้ผู้หญิงวัยทอง มีสุขภาพและ
จิตใจที่ดีขึ้น แต่หลายคนยังเผชิญกับข้อสงสัยหลายอย่างเกี่ยวกับวัยทองหรือแนวทางการรักษา ซึ่งได้รวบรวมคำถามและคำตอบ
ที่หลายคนสงสัยไว้เพื่อไขข้อข้องใจดังนี้


     Q : หากเป็นโรคความดันโลหิตสูง สามารถรับประทานฮอร์โมนทดแทนได้โดยไม่มีผลกระทบต่อยาลดความดันที่
รับประทานอยู่

     A : ที่จริงแล้วความดันโลหิตของคุณน่าจะดีขึ้นด้วยซ้ำเมื่อใช้ฮอร์โมน แต่ไม่มีอะไรที่จะรับประกันได้แน่นอน แต่ที่แน่ๆ
คือความดันโลหิตของคุณจะไม่แย่ลงและฮอร์โมนจะไม่มีปฏิกริยาใดๆ กับยาลดความดันโลหิตของคุณ

     Q : ผู้หญิงทุกคนจำเป็นต้องรับประทานยาฮอร์โมนทดแทนเพื่อป้องกันโรคกระดูกพรุนหลังเข้าสู่วัยทอง
 
     A : การพิจารณาใช้ฮอร์โมนทดแทนขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของแพทย์ว่าแต่ละคนจำเป็นต้องได้รับฮอร์โมนทดแทนหรือไม่ โดยแพทย์จะพิจารณาจากสุขภาพพื้นฐานและรูปแบบการใช้ชีวิตของแต่ละคนโดยสังเกตอาการหลังวัยทองว่าบั่นทอนคุณภาพชีวิตมากน้อยแค่ไหน ส่วนการใช้ฮอร์โมนทดแทนเมื่อเข้าสู่วัยทองก็เพื่อชะลอโรคกระดูกพรุน โรคหัวใจ เส้นเลือดในสมองอุดตัน สมองเสื่อมและผิวไม่ให้โรยราก่อนวัย รวมถึงความเสื่อมอื่นๆ ของร่างกาย แต่คนที่มีปัญหาเกี่ยวกับตับหรือหลอดเลือดอุดตันควรหลีกเลี่ยงการใช้
ฮอร์โมนทดแทน
     สำหรับผู้หญิงที่มีกระดูกเล็กและมีประวัติการเป็นโรคกระดูกพรุนในครอบครัวมักมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดโรคกระดูกพรุนได้มาก
การได้รับฮอร์โมนทดแทนเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยชะลอปัญหาได้ อย่างไรก็ตามสิ่งไม่พึงประสงค์ของการใช้ฮอร์โทนทดแทนคือ การมีประจำเดือนต่อเนื่องแม้ว่าจะเข้าสู่วัยที่ต้องหมดประจำเดือนไปแล้วก็ตาม ปริมาณประจำเดือนที่มาจะเป็นรอบๆจะน้อยกว่าเดิมที่เคยมี เมื่อใช้ออร์โมนไปนานๆ เข้าก็จะไม่มีไปเองนอกจากนี้ยังมีผลข้างเคียงอื่นๆ ที่อาจเป็นผลมาจากการใช้ฮอร์โมนทดแทนในขนาดที่ไม่เหมาะสม เช่น อาการปวดศีรษะ ซึมเศร้า ร้อนวูบวาบหรือปวดบริเวณเชิงกรานเพราะแต่ละคนมีความแตกต่างกันดังนั้นใครควรใช้ฮอร์โมนแบบไหนขนาดเท่าไรและใช้อย่างไรจึงจะเหมาะสมกับตัวเองนั้นควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำว่าคุณจำเป็นต้องใช้ฮอร์โมนทดแทนหรือไม่


     Q : การมีเลือดออกจากช่องคลอดเมื่อรับประทานฮฮร์โมนทดแทนถือเป็นเรื่องปกติ

     A : ที่จริงการมีเลือดออกจากช่องคลอดในขณะรับฮฮร์โมนทดแทนป็นเรื่องที่ควรปรึกษา โดยปกติถ้ากินฮอร์โมนในลักษณะเป็นรอบมักจะมีเลือดออกหลังจาก
รับประทานฮฮร์โมนทดแทนหมดในแต่ละรอบ แต่ถ้าใช้ฮอร์โมนในลักษณะต่อเนื่องโดยไม่หยุดในแต่ละรอบก็มักจะไม่มีประจำเดือนออกมา ดังนั้นการมีเลือดออกขณะที่รับประทานฮอร์โมนทดแทนหมดในแต่ละรอบจึงค่อนข้างน่าเป็นห่วง โอกาสที่จะเป็นเรื่องของมะเร็งหรือโรคร้ายอื่นๆแม้จะเป็นได้น้อย แต่หากได้รับการตรวจหามะเร็งและรักษาตั้งแต่แรกก็จะมีโอกาสหายได้ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องรีบไปพบสูตินรีแพทย์ ซึ่งจะแนะนำให้ตรวจหาความผิดปกติโดยการขูดเนื้อเยื่อผนังมดลูก เพื่อนำไปวินิจฉัยหาสาเหตุความผิดปกติ และในระหว่างนี้ให้หยุด
รับประทานยาจนกว่าผลการตรวจวินิจฉัยจะออกมา
หากผลตรวจออกมาว่าไม่มีปัญหาเรื่องมะเร็ง จึงกลับไปพิจารณารับประทานอีกครั้ง เพื่อควบคุมอาการที่เกิดจากวัยทอง

     Q : ถ้าคุณได้รับการผ่าตัดเอามดลูกออก ยังมีช่วงเวลาที่เข้าสู่วัยทองหรือไม่

     A : โดยปกติการผ่าตัดเอามดลูกออก มักตัดเอาปากมดลูก ตัวมดลูก ท่อทางเดิน ไข่ทั้ง 2 ข้าง การตัดรังไข่ออกนั้นอาจจะตัดเพียงข้างเดียวเพื่อที่จะให้รังไข่ที่เหลืออยู่อีกหนึ่งข้างยังคงทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนให้เพียงพอแก่ร่างกาย เพื่อคงให้ระบบสืบพันธุ์ทำงานเป็นปกติและป้องกันการเข้าสู่ภาวะการหมดประจำเดือนก่อนเวลาอันควร และเมื่อรังไข่ที่เหลือหยุดผลิตฮอร์โมนตามอายุ ก็อาจจะเกิดอาการของการเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนได้เช่นกันคือ ร้อนวูบวาบ เศร้าหมอง หดหู่ อารมณ์แปรปรวน แต่ไม่มีภาวะประจำเดือนหยุดให้เห็นเพราะตัดมดลูกออกไปก่อนแล้ว หรือในกรณีของหญิงที่อายุไม่มากทำการตัดมดลูกแล้วจำเป็นต้องตัดรังไข่ออกทั้งสองข้างด้วยสาเหตุของโรค
คนๆ นั้นก็จะขาดฮอร์โมนเพศหญิงอย่างเฉียบพลัน และก็จะเข้าสู่ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยโดยทันที กรณีนี้ก็จำเป็นต้องใช้ฮอร์โมนทดแทนจนกว่าร่างกายจะปรับตัวได้และอาการเหล่านี้ลดลง และอาจช่วยปกป้องการเกิดภาวะกระดูกเปราะบาง ผิวหย่อนยาน มีขนขึ้นบนใบหน้าก่อนวัย แต่สำหรับหญิงที่ถูกตัดรังไข่ออกทั้งสองข้างเพราะเป็นมะเร็งที่รังไข่ จะไม่สามารถใช้ฮอร์โมนทดแทนได้ ทางที่ดีคุณควรปรึกษาสูตินรีแพทย์และขอคำแนะนำในการรักษาต่อไป

     Q : หากเป็นมะเร็งเต้านม และผ่าตัดเอามดลูกตั้งแต่อายุยังไม่มาก สภาวะร่างกายตอนนี้ไม่ควรใช้ฮอร์โมนทดแทน

     A : กรณีนี้นับว่ายากที่จะลงความเห็นว่าควรจะให้ฮอร์โมนทดแทนดีหรือไม่ ปกติหญิงผู้หญิงที่ผ่าตัดเอามดลูกและรังไข่ทั้งสองข้างออกตั้งแต่อายุยังน้อย แพทย์มักจะแนะนำให้ใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนเพื่อป้องกันอาการที่จะเกิดจากการขาดฮอร์โมน แต่ในกรณีที่เป็นมะเร็งเต้านม แพทย์ส่วนใหญ่เห็นว่าไม่ควรให้เพราะอาจส่งผลให้เกิดมะเร็งเต้านมซ้ำอีก แต่เมื่อไม่นานมานี้ แพทย์บางคนก็ให้ฮอร์โมน
ทดแทนกับคนที่เป็นมะเร็งเต้านมที่รักษาแล้ว ด้วยข้อถกเถียงว่าฮอร์โมนไม่ได้เป็นตัวสาเหตุให้เกิดมะเร็งเต้านม ทางที่ดีที่สุดคือหากไม่จำเป็นจริงๆ ก็หลีกเลี่ยงฮอร์โมนทดแทนดีกว่า วิธีป้องกันกระดูกพรุนที่เป็นทางเลือกของคนกลุ่มนี้คือ การรับประทานผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนมหรือให้แคลเซียมเม็ดเสริม และหมั่นออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อให้แข็งแรงมากเท่าที่จะเป็นได้