อาการแรกเริ่มของสมองเสื่อม
พญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน
แหม หมู่นี้ลืมอยู่เรื่อยๆ เมื่อเช้ารีบแทบตาย
เพราะมัวแต่เสียเวลาหากุญแจรถตั้งนาน ไม่รู้ว่าไปวางไว้ที่ไหน
กว่าจะพบเล่นเอา หงุดหงิด แล้วเลยพาลลืมเอกสารที่จะต้อง เอามาจากบ้านด้วย
แถมวันก่อนขับรถ ไปห้างสรรพสินค้า พอกลับออกมา ก็หารถไม่เจอ
ไม่รู้ว่าจอดไว้ที่ชั้นไหน อายยามจะแย่แล้ว นี่ไม่นับเรื่องทำเปิ่น
ไปตั้งชื่อน้องชายพี่สุภาพให้เขาใหม่ เพราะจำไม่ได้ว่าเขาชื่ออะไร...เอ!
เราจะเป็นสมองเสื่อมหรือเปล่านะ? อย่างนี้ต้องไปถามคุณหมอ
ให้แจ่มแจ้งว่าอาการทั้งหลายนี้ เข้าข่ายเริ่มต้นของอาการ
สมองเสื่อมใช่ไหม?....
ใครที่มีอาการแบบที่เล่ามานั้นน่าจะพอสบายใจได้ว่าคุณยังไม่เข้าข่ายว่าเป็นสมองเสื่อมหรอกค่ะ
คนธรรมดาก็อาจจะลืมไม่ทราบว่าวางของไว้ที่ไหน แต่จะรู้ตัวว่าของนั้นหายไปและเริ่มตามหาย้อนทางจนพบของที่หาย
ส่วนมากที่ลืมนั้นเพราะรีบร้อน คุณอาจจะทำกิจกรรมหลายอย่างพร้อมกันทำให้ไม่ได้ตั้งสติจดจำไว้ว่าวางกุญแจไว้ที่ไหน
เรื่องจอดรถก็เหมือนกันค่ะ ลองนึกดูดีๆ ส่วนมากเป็นเพราะตอนจอดใจคุณจดจ่อกับเรื่องอื่น
เช่น กำลังคุยโทรศัพท์ หรือคุยกับคนข้างๆ ติดพัน หรือรีบร้อนกลัวจะไปดูหนังไม่ทัน
เมื่อเดินออกจากรถจึงไม่ได้จำว่าจอดชั้นไหน เวลากลับมาเอารถจึงนึกไม่ออกค่ะ
หากเป็นคนที่สมองเสื่อมจะต้องมีปัญหาเรื่องความจำเสื่อมร่วมกับความสามารถของสมองส่วนอื่นๆ
เสื่อมไปด้วย อาการที่พบในช่วงแรก ได้แก่
• เล่าเรื่องเดิมซ้ำแล้วซ้ำอีก ส่วนมากจะเป็นเรื่องของตนเองหรือเรื่องในครอบครัวเล่าให้คนเดิมๆ
ฟัง เพราะจำไม่ได้ว่าเคยเล่าแล้ว อาจถามคำถามแบบเดิมซ้ำกับคู่สนทนาคนเดิม
• หาของใช้ในบ้านไม่พบทั้งที่มีที่เก็บประจำ หรือเก็บของผิดที่
เอาไปไว้ในสถานที่แปลกๆ แบบคาดไม่ถึง เช่น เอา กุญแจบ้านไปใส่ไว้ในตู้เย็น
เอานาฬิกาไว้ในขวดน้ำตาลทราย หรือเก็บกางเกงชั้นในไว้ในตู้เก็บรองเท้า
เป็นต้น
• ลืมสิ่งที่เคยเรียนรู้ ความสามารถที่ทำได้ในช่วงหลังๆ
และปฏิเสธว่าไม่เคยทำ ไม่รู้เรื่อง เช่น เรียนรู้เรื่องคอมพิวเตอร์จนใช้เครื่องเป็น
เล่นอินเตอร์เน็ตได้ แชทกับหลานปู่ที่เมืองนอกได้ แต่ต่อมาเริ่มสับสนทำไม่ค่อยถูก
ไปๆ มาๆ ไม่แตะคอมพิวเตอร์อีกเลย พอมีคนถามว่าตอนนี้ไม่แชท
กับหลานแล้วหรือ ก็อาจกลบเกลื่อนว่าไม่ว่าง แต่จะสังเกตได้ว่าคนนั้นใช้คอมพิวเตอร์ไม่เป็นแล้ว
หรืออยู่มาวันหนึ่งก็ส่งแฟกซ์หรือถ่ายเอกสารไม่เป็น ไม่ทราบว่าจะต้องทำขั้นตอนอย่างไรบ้าง
•ขาดไหวพริบ แก้ปัญหาไม่ได้ทั้งที่เป็นเรื่องไม่ยากนัก
เช่น ลูกออกจากบ้านไป (คิดว่าจะไปไม่นาน) แล้วล็อกประตูหน้าบ้านจากข้างนอก
คุณแม่ที่อยู่ในบ้านก็พยายามเขย่า ดัน และทำท่าจะพังประตูบ้านออกมาให้ได้
ทั้งที่หากเดินออกทางประตูอื่นที่อยู่ไม่ไกลกันก็จะถึงประตูที่ล็อกอยู่
หรือนั่งดูปล่อยให้ฝนสาดเข้ามาในห้องโดยไม่ทำอะไรเลย
• งานที่เคยทำเดิมๆ ก็เริ่มมีปัญหา เช่น ทำกับข้าวแต่ไม่ทราบว่าต้องใส่อะไรก่อนหลัง
ตำน้ำพริกแกงไม่ถูก ใส่เครื่องปรุงไม่ครบ ทำกับข้าวรสชาติเพี้ยนไป
กวาดบ้านแล้วเอาขยะไปซุกไว้ที่มุมห้อง ซักผ้าไม่ใส่ผงซักฟอก
ซักทีเดียวแล้วเอาขึ้นตาก ใส่กางเกงกลับหน้ากลับหลัง เปิดทีวีไม่ได้
ใช้รีโมทไม่เป็น ไม่รู้ว่ารีโมทเอาไว้ทำอะไร เป็นต้น
• หมดความคิดริเริ่ม ไม่ทำอะไรทั้งนั้น นั่งเฉยๆ อยู่ทั้งวัน
รวมทั้งแยกตัวไม่เข้าสังคม ชวนไปไหนก็ปฏิเสธ
• เรียกของกินของใช้ไม่ถูก เรียกทีวีว่าตู้ฉายหนัง จะเอากล้องถ่ายรูปโพลารอยด์
ก็บอกว่าจะเอากล่องที่มีกระดาษออกมา
• อารมณ์แปรปรวนโดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน โกรธกราดเกรี้ยวรุนแรงในเรื่องเล็กน้อย
หรือเฉยเมยไม่สนใจสิ่งแวดล้อม เวลาโกรธอาจพูดจาหยาบคายมากๆ
แบบคาดไม่ถึง หรืออาจมีปฏิกิริยาทำร้ายร่างกาย ทุบตี หรือกัดคนอื่น
•ไม่เข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของคนอื่น หรือสถานการณ์
รอบตัวขณะนั้น รถติดไฟแดงก็ไม่เข้าใจว่าจะต้องจอด เร่งให้ไป
ตามใจตน อยากได้อะไรก็ต้องเป็นไปตามนั้น รอไม่ได้ ไม่เข้าใจว่าทำไมต้องนั่งรอ
• เสียความจำในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่นาน ทั้งที่เหตุการณ์นั้นใช้เวลานานและไม่น่าลืมได้
เช่น ลืมว่าเดินทางไปต่างจังหวัดหรือ ต่างประเทศ ลืมว่าไปงานแต่งงานของหลาน
จำไม่ได้ว่าหลานแต่งงานแล้ว ไปธนาคารเบิกเงินมาแล้วก็จำไม่ได้บอกว่าไม่ได้ไป
ในคนที่สมองเสื่อมชนิดอัลไซเมอร์ อาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นช้าๆ
ค่อยเป็นค่อยไป แต่อาจพบกะทันหันในคนที่สมองเสื่อมจากปัญหาหลอดเลือดแดงในสมอง
และทุกคนไม่จำเป็นต้องมีอาการทุกอย่าง อาจมีเฉพาะบางอาการก็ได้
และจะมีมากขึ้นเรื่อยๆ บางทีดูเหมือนคงที่อยู่สักระยะหนึ่งแต่มักจะเลวลงต่อไป
ปัญหาการลืมอะไรเล็กๆ น้อยๆ อย่างที่เล่าในตอนต้นนั้นเป็นเรื่องที่พบได้ในคนปกติ
ถ้าตั้งสติดีๆ จัดระเบียบให้ชีวิตได้ก็จะจัดการกับสิ่งเหล่านั้นได้ดีขึ้น
แต่ถ้าคุณเริ่มจะแต่งตัวไม่ถูก เลือกเสื้อผ้าแบบแปลกๆ ใส่ชุดนอนออกมาเดินห้างสรรพสินค้าโดยไม่รู้ตัว
ไปธนาคาร
แล้วไม่รู้ว่าต้องทำอะไรล่ะก็ น่าจะเข้าข่ายสมองเสื่อมแล้วล่ะค่ะ
ถ้าอยากทราบเรื่องสมองเสื่อมเพิ่มเติม
สมาคมผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมประเทศไทยร่วมกับคณะแพทยศาสตร์
โรงพยาบาล รามาธิบดีจะจัดงานเนื่องในวันอัลไซเมอร์โลก ในวันที่
25 กันยายน 2548 ณ ห้องประชุมอารี วัลยะเสวี และอาคารเรียนรวม
คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี โดยมีการบรรยาย เกี่ยวกับความก้าวหน้าใหม่ๆ
ด้านโรคสมองเสื่อม โดย พญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน การบรรยายเรื่อง
อยู่ให้ได้ 100 ปี ไม่มีสมอง-เสื่อม โดย นพ.เฉก ธนะสิริ
และเสวนานานาสาระเกี่ยวกับ สมองเสื่อม นอกจากนี้ยังมีนิทรรศการเกี่ยวกับสมองเสื่อม
เช่น อาการ การรักษา การดูแล การป้องกัน ยาที่มีผลต่อสมอง
และอาหารสมอง เป็นต้น ร่วมกับซุ้มสาระต่างๆ เกี่ยวกับสมองเสื่อม
หนังสือ โยคะเพื่อสุขภาพ ดุลยภาพบำบัด การนวดคลายเครียด และรักษาสุขภาพ
เข้าฟังและร่วมงานฟรีทุกอย่างค่ะ แล้วมาพบกันในงานวันที่ 25
กันยายน 2548 นะคะ
|
