หลายคำถามผู้สูงวัยอยากรู้
ต้องยอมรับว่าผู้สูงวัยเป็นวัยถดถอยของสุขภาพร่างกาย
ลดสมรรถภาพความสามารถลง มีความเปลี่ยนแปลงหลายๆ อย่างเกิดขึ้น
จึงเกิดคำถามกับความเปลี่ยนแปลงขึ้นมากมายในการดำเนินชีวิต
ฉบับนี้ HealthToday มีคำถามที่ผู้สูงวัยอยากรู้มาไขข้อข้องใจกันพอสังเขปเผื่อว่าจะช่วยให้คุณที่เริ่มเข้าสู่วัยสูงอายุได้เข้าใจและพร้อมปรับตัวได้บ้างพอสมควร
ทำไมบางครั้งรู้สึกซึมเศร้า หดหู่ เป็นเพราะอะไร
เป็นอาการหนึ่งที่พบได้ในผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อย ซึ่งเป็นสภาวะทางจิตอย่างหนึ่ง
ที่รู้สึกว่าไม่มีความสุข กังวล ทุกข์ใจ เหนื่อยหน่าย ซึมเศร้า
ไม่สนใจเรื่องราวรอบตัว ไม่ชอบอยู่ท่ามกลางคนมากๆ รู้สึกไร้ค่า
หากเป็นมากอาจคิดฆ่าตัวตาย ฯลฯ อาการเหล่านี้มีสาเหตุมาจากทั้งทางร่างกาย
จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
สาเหตุทางร่างกายอาจมาจากการที่สารสื่อประสาทในสมองบางชนิดลดน้อยลง
หรืออาจเป็นผลมาจากโรคประจำตัวบางอย่าง เช่น โรคอัลไซเมอร์
โรคหลอดเลือดอุดตัน พาร์กินสัน มะเร็งตับอ่อน ต่อธัยรอยด์
หรืออาจมีสาเหตุมาจากยาที่กินประจำ เช่น ยาลดความดันโลหิต
ยาโรคกระเพาะ ยาขับปัสสาวะ ยารักษามะเร็ง ฯลฯ ซึ่งยาเหล่านี้บางชนิดก็อาจทำให้เกิดภาวะเสื่อมสมรรถภาพทางเพศร่วมด้วยได้
ส่วนสาเหตุทางจิตใจอาจเป็นเพราะขาดการดูแลที่ดีพอ เกิดจากการสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก
หรืออยู่ในสภาพแวดล้อม สังคมที่ไม่เหมาะสม มีปัญหาเรื่องสุขภาพ
หรือการเงิน เป็นต้น
เมื่อรู้ตัวเองว่ามีภาวะซึมเศร้า หรือคนรอบข้างสังเกตว่าผู้สูงวัยที่คุณดูแลมีอาการซึมเศร้าดังกล่าวเกิดขึ้น
อย่านิ่งนอนใจควรไปพบจิตแพทย์เพื่อรักษาซึ่งสามารถรักษาให้ดีขึ้นและหายได้
ผิวแห้งคันแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน
ผิวแห้งคันในผู้สูงอายุเกิดขึ้นได้เสมอ เนื่องจากสภาพผิวหนังเปลี่ยนไป
คือจะบางลง แห้งเป็นขุย ขาดความยืดหยุ่น อาจทำให้เป็นแผลและฉีกขาดง่าย
เนื่องจากเซลล์ที่สร้างใหม่น้อยกว่าเซลล์ที่เสื่อมลง ไขมันใต้ผิวหนังก็ลดลง
ต่อมเหงื่อก็ทำงานลดลง ทำให้ผิวทนต่อสภาพอากาศที่แตกต่าง ร้อน
เย็นได้ไม่ดีดังเดิม จึงทำให้ผิวแพ้และติดเชื้อง่ายขึ้นด้วย
นอกจากนี้ยังมีบางโรคที่ทำให้เกิดอาการคันที่ผิวหนังเช่น โรคผิวหนังต่างๆ
คนที่เป็นโรคไวรัสตับอักเสบชนิดบีก็ทำให้มีอาการคัน ซึ่งอาการคันที่พบในผู้สูงวัยที่เป็นโรคตับพบได้บ่อย
โดยอาจมีอาการคันเล็กน้อยและเป็นไม่นาน แต่บางรายจะมีอาการคันมากและเป็นเรื้อรัง
มักพบบ่อยในโรคตับชนิดที่มีการอุดตันของท่อทางเดินน้ำดี นอกจากนี้การใช้ยาบางชนิด
เช่น ฮอร์โมนบางชนิด ยา erythromycin , phenothiazines ,chlorpropamide
ฯลฯ
หากสาเหตุการคันมาจากโรคหรือยาที่ใช้ ก็ควรปรึกษาแพทย์ประจำตัวเพื่อให้การดูแลในเรื่องนี้แต่หากเป็นอาการคันจากความเสื่อมสภาพของผิวหนัง
คุณควรดูแลตัวเองด้วยการกินสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อผิว เช่น
วิตามินอี วิตามินซี ทาผิวด้วยมอยเจอไรเซอร์ที่มีส่วนผสมของลาโนลิน
หรือเพโตรลาทัม เพื่อเคลือบผิวเหมือนฟิล์มบางๆ ทำให้การสูญเสียน้ำของผิวหนังน้อยลง
หรือจะทาครีมบำรุงที่มีส่วนผสมของวิตามินอีและมีค่า pH เป็นกลาง
ก็ช่วยได้ ควรทาเช้า-เย็น หลังอาบน้ำ คนที่มีผิวแห้งคันไม่ควรอาบน้ำอุ่นเพราะจะยิ่งทำให้คันมากขึ้น
ถ้าคันมาสามารถใช้ครีมแก้แพ้ประเภทสเตียรอยด์ทาก็ช่วยได้ สำหรับผู้ที่เป็นเบาหวานต้องระวังเป็นพิเศษเมื่อผิวแห้งคันอย่าเผลอเกาเพราะอาจทำให้เป็นแผลและหายยากกลับจะลุกลามมากยิ่งขึ้น
ท้องผูกบ่อยๆ เมื่ออายุมากขึ้นเพราะอะไร ?
อาการท้องผูก ทางการแพทย์ถือว่าต้องมีการขับถ่ายอุจจาระน้อยกว่า
3 ครั้งต่อสัปดาห์ ไม่มีความรู้สึกปวดถ่าย อุจจาระแข็ง แน่นอึดอัดท้อง
สาเหตุที่ผู้สูงอายุมีอาการท้องผูก เนื่องจากระบบการบีบตัวของลำไส้เสื่อมลง
เคลื่อนไหวร่างกายน้อย ขาดน้ำ คือดื่มน้ำน้อยลงเนื่องจากไม่อยากลุกไปปัสสาวะบ่อยๆ
รับประทานอาหารที่มีกากใยน้อยลงเพราะฟันไม่ดี เป็นโรคลำไส้แปรปรวนหรือ
IBS กระทั่งโรคทางต่อมไร้ท่อ เช่น ธัยรอยด์ เบาหวาน โปแตสเซียมต่ำ
มีเนื้องอกในลำไส้ มะเร็งลำไส้ ไตวาย โรคกล้ามเนื้อเรียบรอบทวารหนักทำงานผิดปกติ
ไส้เลื่อน ฯลฯ ก็เป็นสาเหตุให้ท้องผูกได้ นอกจากนี้บางคนยังได้รับยาที่มีส่วนผสมของอนุพันธ์ของมอร์ฟิน
ยาที่มีส่วนผสมของธาตุเหล็กหรือแคลเซียม ยารักษาโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูงบางชนิด
ยาลดกรดที่มีอลูมิเนียม ยาต้านเศร้า เป็นต้น
แนะนำว่าเมื่อผู้สูงอายุมีอาการท้องผูกควรรักษาที่ต้นเหตุโดยปรึกษาแพทย์ประจำตัวก่อนในเบื้องต้น
อย่าพยายามเบ่งเพื่อให้อุจจาระได้ เพราะนอกจากจะทำให้เป็นริดสีดวงแล้วการเบ่งมากๆ
ยังเป็นอันตรายต่อผู้ที่เป็นโรคหอบ ถุงลมโป่งพอง โรคหัวใจ
และความดันโลหิตสูง แต่ควรปรับรูปแบบการกินโดยเพิ่มการกินอาหารที่มีกากใย
ดื่มน้ำมากขึ้น ออกกำลังกายมากขึ้น และสามารถใช้ยาบรรเทาอาการท้องผูกได้
เช่น ยาสวนทวารเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุดที่ไม่ทำลายประสาทลำไส้
ยาเหน็บ bisacodyl แต่ใช้ได้เพียงสัปดาห์ละครั้ง เพราะมีผลต่อเยื่อบุลำไส้ใหญ่
ยากที่เพิ่มกากใย Milk of magnesia เป็นต้น
|
