สารพันปัญหาของการใช้คอนแทคเลนส์ (ตอน 2)
ศ.พ.ญ.สกาวรัตน์  คุณาวิศรุต จักษุแพทย์

ถาม :  ได้ซื้อคอนแทคเลนส์มาใหม่ (ปกติเป็นคนที่ใส่คอนแทคเลนส์ประจำอยู่แล้ว) ไม่เคยมีปัญหาอะไร แต่คราวนี้ใส่แล้วเวลามองแสงไฟ (โดยเฉพาะเวลากลางคืน) จะเห็นแสงเป็นวงรุ้งๆ รอบแสงไฟค่ะ ยิ่งเวลาจะข้ามถนนจะเห็นเยอะมากๆ แต่ตอนใส่ไม่มีอาการเจ็บหรือเคืองตาเลยนะคะ ตอนแรกนึกว่าเป็นที่ตาตัวเองรึเปล่า เลยลองถอดออกดู ก็ไม่เห็นแสงรุ้ง พอใส่คอนแทคเลนส์ไปข้างหนึ่งก็เป็นแสงรุ้งอีกค่ะ แต่เลนส์อีกข้างไม่มีปัญหาอะไร เลยสงสัยว่าคอนแทคเลนส์ข้างที่มีปัญหานั้น เกิดจากอะไรหรอคะ แล้ววิธีแก้ทำอย่างไรบ้าง
        ตอบ :อาจจะมีปัญหาที่คอนแทคเลนส์อันนั้น หรือที่ตาข้างนั้น ลองเปลี่ยนคอนแทคเลนส์อันใหม่ดู ถ้ายังเป็นอีกปรึกษาหมอตาหรือผู้ประกอบคอนแทคเลนส์ให้คุณดีกว่าค่ะ คอนแทคเลนส์นั้นอาจจะสกปรก  ไม่เรียบ  ขนาดไม่พอเหมาะกับตาคุณ หรือตาคุณกำลังอักเสบ  มีน้ำตาเมือกๆ ไปฉาบผิวคอนแทคเลนส์ ตลอดจนตาดำอักเสบเพราะขาดออกซิเจน  เพราะใส่ คอนแทคเลนส์นานเกินไป  เลนส์คับ ฯลฯ ถ้าลองเปลี่ยนเลนส์แล้วยังเห็นแสงรุ้งอยู่ พบหมอดีกว่าค่ะ

ถาม : ปกติใช้คอนแทคเลนส์ประจำ ตอนนี้มีอาการปวดตามาก ไปหาหมอ หมอให้ยา spersadexoline มา หยอดทุก 2 ชั่วโมง อยากทราบว่า
1. ถ้าใส่คอนแทคเลนส์จะสามารถหยอดตาได้มั้ย
2. จะต้องหยอดไปจนถึงเมื่อไรค่ะ
        ตอบ : 1. ปกติถ้าตากำลังมีการอักเสบเป็นโรคอยู่ และจำเป็นต้องหยอดตา ไม่ควรใส่คอนแทคเลนส์เพราะอาจมีสารในยาหยอดไปจับกับเลนส์ทำให้เลนส์เสีย (ยกเว้นน้ำตาเทียมบางชนิด)
2. ยาที่กล่าวนี้มีสารสเตียรอยด์อยู่ ใช้เฉพาะที่จำเป็นจริงๆ ถ้าใช้ไป 1 สัปดาห์ก็หน้าจะเพียงพอไม่ควรหยอดยานานกว่านี้ ถ้าอาการไม่ดีขึ้นสมควรพบแพทย์ค่ะ

ถาม : ใส่คอนแทคเลนส์มาเกือบ 6 ปีแล้ว แต่ก็ใส่แว่นสลับเปลี่ยนกันบ้าง แต่ตอนนี้ เริ่มรู้สึกปวดตา แสบลูกตามาก หลังจากที่ถอดคอนแทคเลนส์แล้ว ก็ปวดเหมือนเดิม แถมปวดหัวซีกขวา แล้วเจ็บจมูกอีกด้วย (ปวดตาขวาข้างเดียวคะ) ถ้าไม่ใส่คอนแทคเลนส์เลยรู้สึกไม่ปวดหัวและไม่ปวดตา แต่วันนี้กลับมาใส่อีกครั้งอาการเดิมกลับมาอีกแล้ว อยากทราบว่าเป็นอะไรคะ มีวิธีรักษาอย่างไรคะ
-  บางทีใส่คอนแทคเลนส์แล้วเหมือนมีขี้ตาแต่เป็นเส้นๆ ยาวอยู่ข้างในตา รู้สึกรำคาญและระคายตาในขณะมอง  อยากทราบ 
     ว่าเป็นอะไรและมีวิธีแก้อย่างไร
-  ถ้าจะทำเลสิคได้ไหมคะ สายตาสั้นประมาณ 400    
- ตาแห้งบ่อยช่วงที่ใส่คอนแทคเลนส์  จึงหยอดน้ำตาเทียมบ่อยมาก อยากทราบว่ามีผลตาหรือป่าวคะ และเวลามองภาพก็เบลอๆ ต้องจ้องนานถึงจะชัดค่ะ

ตอบ : ใช้ คอนแทคเลนส์มาหลายปี มีอาการผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็นแสบตา  เจ็บตา  เคืองตา ปวดตา ฯลฯ สมควรปรึกษาจักษุแพทย์ค่ะ โดยทั่วไปผู้ที่ใช้ คอนแทคเลนส์แม้ไม่มีอาการอะไรเลยก็สมควรรับการตรวจตาอย่างน้อยปีละครั้งเพื่อสุขภาพที่ดีของดวงตา มีภาวะหลายอย่างที่เกิดตามหลังการใช้ คอนแทคเลนส์ตลอดจนโรคที่มักพบในคนสายตาสั้น สายตาสั้น 400 ทำเลสิคได้หรือไม่ขึ้นอยู่กับสภาพตา ต้องมารับการตรวจอย่างละเอียดก่อนค่ะ โดยทั่วไปน้ำตาเทียมไม่ค่อยมีโทษอะไรค่ะ

ถาม : ใส่คอนแทคเลนส์นั่งทำงานคอมพิวเตอร์ เวลาใส่นานแล้วตาจะแห้งและปวดตา   อยากฝากถามคุณหมอว่าเกิดจากอะไร และมีวิธีรักษาดูแลแบบไหน  
ตอบ :การใช้ คอนแทคเลนส์นานๆ ก็ทำให้ตาแห้งกว่าคนปกติอยู่แล้ว การเพ่งทำงานหน้าคอมพิวเตอร์ก็ทำให้ตาแห้งเช่นกัน เมื่อคุณทั้งใช้ คอนแทคเลนส์ นั่งทำคอมพิวเตอร์ จึงมีโอกาสตาแห้ง ทำให้ปวดตา  แสบตา  เคืองตาได้ง่าย ที่เรียกกันว่า Computer vision syndrome คุณลองศึกษาถึงภาวะนี้ดูคงจะมีคำแนะนำในภาวะนี้หลายอย่างค่ะ

ถาม : เคยใช้คอนแทคเลนส์มาก่อนค่ะ แต่ไม่เคยมีปัญหาอะไร เมื่อคืนหลังจากถอดเลนส์ออกก่อนเข้านอนมีอาการเคืองตาเหมือนมีอะไรเข้าตา พอสังเกตดูพบว่ามีรอยสีขาวที่ขอบตาดำด้านล่าง เช้านี้มีอาการแดงขึ้นและเริ่มเคืองตามากขึ้น  
ตอบ :สำหรับผู้ใช้ คอนแทคเลนส์ทุกท่านมีหลักทั่วๆ ไปว่า ถ้าใส่แล้วมีอาการเจ็บตา  ตาแดง  ตามัวลง  ปวดตา ต้องถอด คอนแทคเลนส์ออกทันที อาการผิดปกติที่เกิดจากคอนแทคเลนส์มีได้หลายสาเหตุ เช่น ขนาดคอนแทคเลนส์ไม่พอเหมาะ อาจจะคับไปหรือหลวมไป ในกรณีที่ใช้คอนแทคเลนส์มานานแล้ว ขนาดเท่าเดิม ก็อาจเกิดจากการใช้คอนแทคเลนส์นานเกินไป ใส่นอน  คอนแทคเลนส์ไม่สะอาด  คอนแทคเลนส์หมดอายุ  แพ้น้ำยาที่ใช้กับคอนแทคเลนส์  ตาแห้งจากการใช้ คอนแทคเลนส์มานานหลายปี เป็นต้น ที่น่ากลัวที่สุดก็คือ เป็นแผลติดเชื้อที่ตาดำ ควรปรึกษาจักษุแพทย์ดีกว่าค่ะ

ถาม : ปกติใส่คอนแทคเลนส์ (-2.25) แล้วเมื่อประมาณ 2 เดือนก่อนเปลือกตาล่าง (ซ้าย) มีตุ่มสีขาวขึ้น 2 ตุ่ม หมอบอกว่าเป็นก้อนหินปูนไม่มีอันตราย แต่ก็มีอาการเคืองตาและตาแห้งตลอดมา สู้แสงแดดก็ไม่ค่อยได้ บางครั้งมองหลอดไฟนีออน ไฟรถยนต์หรือมอเตอร์ไซค์ ก็จะเห็นเป็นสีรุ้งคล้ายๆ รังสีออร่า  (แต่ตอนนี้ดีขึ้นแล้ว มองแสงได้แล้ว แต่ที่ตาจะมีเส้นเลือดฝอยขึ้น) หมอก็ให้น้ำตาเทียม และ Systane (Alcon) มาหยอดแต่ก็ไม่หายสักที ยังไม่สามารถใส่คอนแทคเลนส์ได้ อยากทราบว่าปกติรักษาอาการตาแห้งนี่รักษากันนานแค่ไหนถึงจะหาย ไม่คล่องตัวเลย ตอนนี้ต้องใส่แว่น ไม่ค่อยมั่นใจค่ะ
ตอบ : การเห็นสีรุ้งหลายวันไม่หาย อาจเกิดจากมีความผิดปกติของผิวตาดำจากการขาดเลือดไปเลี้ยงตาดำในคนที่ใส่คอนแทคเลนส์ นานๆ ก็ได้ ควรปรึกษาจักษุแพทย์ค่ะ ถ้าอาการเคืองตาหลังใส่คอนแทคเลนส์เกิดจากตาแห้ง ใช้น้ำตาเทียมก็น่าจะดีขึ้น ถ้าหากไม่ดีขึ้นอาจเกิดจากสาเหตุอื่นๆ เช่น แพ้น้ำยาทำความสะอาดเลนส์ ใช้เลนส์นานเกินไปเลนส์จึงสกปรก  เลนส์คับหรือหลวมเกินไป เป็นต้น ระยะเวลาในการรักษา ในกรณีของคุณอาจไม่ได้เกิดจากตาแห้งก็ได้ ปรึกษาจักษุแพทย์ดีกว่า การรักษาอาการตาแห้ง ต้องตรวจดูก่อนว่าที่ใส่คอนแทคเลนส์ไม่ได้เพราะอะไร ถึงจะประมาณได้ว่าควรจะหายภายในกี่วัน

ถาม :  ใส่คอนแทคเลนส์เป็นประจำ แต่หลังๆ มานี้เริ่มสังเกตว่าตาดำข้างขวาของหนูมีเยื่อสีเหลืองๆ อยู่ตรงขอบตาดำ ทั้งที่ขอบตาอีกข้างไม่เป็นอะไร จึงอยากทราบว่ามีอันตรายหรือไม่คะ แล้วต้องรักษาอย่างไรให้หาย  เกลือแกงสามารถนำมาผสมน้ำแล้วใช้ล้างตาได้ไหม หรือว่าต้องซื้อน้ำเกลือมาล้างจะดีกว่า
ตอบ :ไม่ทราบว่านอกจากมีเยื่อเหลืองๆ ตรงขอบตาดำแล้วมีอาการอื่น เช่น เจ็บตา ตาแดง มีขี้ตาหรือไม่ ถ้ามีก็ควรปรึกษาหมอดีกว่า เยื่อเหลืองๆ ตรงขอบตาดำที่เห็นบ่อยๆ เป็นโรคต้อลม ซึ่งมักเป็นก้อนสีเหลืองนูนตรงขอบตาดำ ตรงบริเวณ 9 และ 3 นาฬิกา (ให้เปรียบตาดำเหมือนหน้าปัดนาฬิกา) จะมีอาการแดงเคืองเมื่อถูก ลม แดด หรือสิ่งระคายเคือง ถ้าสงสัยปรึกษาหมอดีกว่า เกลือแกงนำมาผสมน้ำอาจไม่สะอาดพอ ไม่แนะนำให้นำมาล้างตา ซึ่งในภาวะปกติไม่จำเป็นต้องล้างตา นอกเสียจากมีสารเคมี สิ่งแปลกปลอมเข้าตาถึงควรจะล้างตาค่ะ น้ำเกลือสะอาดใช้ล้างตาได้ค่ะ

ถาม : ดิฉันใส่คอนแทคเลนส์มาได้ประมาณ 2 ปี แต่ช่วงนี้ใส่คอนแทคเลนส์แล้วชอบหลุดคะ บางทีหลุดไปอยู่ที่ตาขาว เป็นแค่ตาซ้ายคะ ส่วนอีกข้างปกติดี เป็นเพราะสาเหตุใดคะ
ตอบ :คอนแทคเลนส์ชอบหลุดจากตา อาจจะเกิดจากขนาดของเลนส์ไม่เหมาะกับตาจึงเกาะไม่แน่น หรือเลนส์เสื่อมเลนส์หมดอายุ ลองเปลี่ยนเลนส์คู่ใหม่ ถ้ายังเป็นอยู่ปรึกษาผู้ประกอบคอนแทคเลนส์จะดีกว่าค่ะ เลนส์ที่ไม่พอดีกับตามักก่อให้เกิดโรคแทรกซ้อนได้ง่ายค่ะ

ถาม : ดิฉันอายุ 30 ปี สายตาสั้นประมาณ 600 ทั้ง 2 ข้าง  ใส่คอนแทคเลนส์มาประมาณ 12 ปีแล้ว เมื่อก่อนใส่คอนแทคเลนส์นอนตลอดเลยค่ะ ตอนวัยรุ่นด้วยความขี้เกียจ ก็ไม่เคยถอดออกมาล้างเลย ใส่ติดตาตลอดเวลา พอครบเดือนก็ถอดทิ้งอย่างเดียว แล้วเปลี่ยนคู่ใหม่ ไม่เคยใช้น้ำตาเทียมด้วย ทำแบบนั้นมานานหลายปี แต่ไม่มีปัญหาเกี่ยวกับดวงตาเลย แต่เพิ่งจะมาสำนึกผิดค่ะ เพิ่งจะมาดูแลความสะอาดจริงๆ จังๆ ถอดล้างและแช่น้ำยาทุกวันประมาณ 2 ปีหลังมานี้เองค่ะ ซึ่งปีแรกที่ถอดล้างอย่างปกติก็ยังไม่มีปัญหาอะไร รู้สึกได้แค่ตาแห้งๆ พอน้ำตาไหลก็หาย จนมา 2-3 เดือนมานี้ รู้สึกตาแห้งมาก น้ำตาไม่ค่อยไหลเหมือนเดิม แต่แปลกใจจัง ทำไมตอนใส่เลนส์กลับรู้สึกสบายตากว่าตอนถอดเลนส์ก็ไม่ทราบ  ทันทีที่ถอดคอนแทคเลนส์มาล้าง รู้สึกว่าตาตัวเองแสบๆ แห้งๆ ไม่สู้ลมและแสง แต่ก็ไม่มีอาการตาแดงให้เห็นนะคะ เพียงแต่รู้สึกว่าไม่สบายตา บางครั้งก็ปวดเบ้าตาบ้าง    
1.จากอาการเบื้องต้นที่เล่ามา พอจะวินิจฉัยว่าเป็นโรคอะไรเกี่ยวกับตาบ้างคะ
2. เป็นไปได้ไหมคะว่าหลังจากไม่เคยดูแลและทำความสะอาดเลนส์จากเมื่อประมาณหลายปีก่อน ที่ไม่เคยถอดออกมาล้างเลยเพิ่งมาแสดงอาการตอนนี้
3. ถ้าใส่คอนแทคเลนส์รายเดือน แบบครบกำหนดแล้วถอดทิ้งทันที และไม่เคยใส่นอนอีกเลย จะทำให้มีปัญหาเกี่ยวกับตาอีกไหมคะ หรือควรจะเปลี่ยนมาใช้เลนส์รายวันดีคะ
4. เวลาไปพบหมอเพื่อเช็คสภาพดวงตา จำเป็นต้องถอดคอนแทคเลนส์ก่อนไหมคะ หรือสามารถตรวจได้ผลถูกต้อง แม่นยำทั้งๆ ที่ยังใส่เลนส์อยู่เปล่าคะ
5. มีเส้นเหมือนหยักไย่ เส้นดำๆ เวลามอง เกิดจากอะไรคะ เกี่ยวกับการใส่คอนแทคเลนส์มานานหรือเปล่า
ตอบ :1.น่าจะเป็นอาการผิดปกติของผู้ใช้คอนแทคเลนส์เป็นเวลานานๆ ค่ะ คอนแทคเลนส์แม้ว่าจะมีทางพัฒนา ปรับปรุงให้ใส่แล้วสบายตาที่สุด มีผลข้างเคียงน้อยที่สุด แต่ถ้าใช้นานๆ โดยเฉพาะใส่นอนด้วย ตาจะถูกคอนแทคเลนส์กดไว้ตลอด ก่อให้เกิดตาแห้ง การอักเสบของเยื่อบุตาและกระจกตาได้
2.น่าจะเกิดจากการใช้คอนแทคเลนส์นานหลายปีมากกว่า การใส่นอนก็เท่ากับมีคอนแทคเลนส์อยู่ในตานานกว่าปกติเช่นกัน การใส่นอนมีข้อไม่ดีที่สำคัญอีกอย่าง คือโอกาสที่จะมีการติดเชื้อที่กระจกตา นับว่าคุณยังโชคดีที่ไม่เกิด ขอแนะนำว่า แม้คอนแทคเลนส์ที่บริษัทอ้างว่าใส่นอนได้ ก็ไม่ควรใส่นอนค่ะ เป็นการเพิ่มชั่วโมงให้คอนแทคเลนส์กดดวงตามากขึ้นโดยไม่จำเป็น
3.คอนแทคเลนส์รายเดือน อาจจะดีตรงที่ประหยัดค่าใช้จ่ายกว่า แต่ก็มีโอกาสติดเชื้อ โอกาสเยื่อบุตาอักเสบมีมาก เพราะอาจทำความสะอาดไม่ดีพอ น่าจะลองมาใช้รายสัปดาห์ หรือถ้าเป็นรายวันก็จะปลอดภัยกว่า แต่ค่าใช้จ่ายคงจะสูงกว่า
4.ถ้าต้องการวัดสายตาว่าสั้นเพิ่มขึ้นหรือเปลี่ยนคอนแทคเลนส์คู่ใหม่ ควรถอดคอนแทคเลนส์ประมาณ 1 สัปดาห์ก่อนพบหมอ แต่ถ้าเพียงต้องการตรวจตา อาจมาตรวจทั้งที่ใส่คอนแทคเลนส์อยู่ หากจำเป็นต้องดูกระจกตาหรือตรวจอะไรที่ละเอียด หมอก็จะให้ถอดก่อนตรวจก็ได้
5.อาการดังกล่าวคงเป็นความผิดปกติของน้ำวุ้นหรือจอตา ซึ่งมักพบในคนสายตาสั้นค่ะ
โดยทั่วไปผู้ใช้คอนแทคเลนส์แม้ไม่อาการอะไรก็สมควรตรวจตาอย่างน้อยปีละครั้ง แต่ถ้ามีอาการผิดปกติ เช่น เจ็บตา ตาแดง ใส่แล้วไม่สบายตาควรพบหมอเลยค่ะ

ถาม : ดิฉันเคยเป็นแผลที่กระจกตาขาวขนาดเล็กน้อย เลยทำให้เกิดอาการตาแห้งเวลาใส่คอนแทคเลนส์ รู้สึกปวดตามากจึงต้องใช้น้ำตาเทียมช่วยแต่ใส่คอนแทคเลนส์ได้แป๊ปเดียว จึงอยากจะทำเลสิค อยากทราบว่าอาการตาแห้งสามารถทำเลสิคได้หรือไม่คะ แล้วถ้าทำแล้วกระจกตาจะบางหรือเปล่า มีผลข้างเคียงหรือไม่
ตอบ : ถ้ามีอาการตาแห้งมาก มีแผลเป็นที่กระจกตา กระจกตาบาง อาจเป็นอุปสรรคต่อการทำเลสิคได้ ถ้าอยากทำเลสิคให้มารับการตรวจจากหมอทำเลสิคดูก่อน ถึงจะบอกได้ว่าสมควรทำได้หรือไม่ การทำเลสิคมีการตัดกระจกตาออกบางส่วนจากแสงเลเซอร์ ย่อมทำให้กระจกตาบางลงในระดับหนึ่ง ถ้าตรวจพบว่ากระจกตามีความหนามากพอ ตัดออกบางส่วน แม้จะบางลงกว่าเดิมก็ไม่มีอันตรายอะไรค่ะ